Này con, giáo huấn của cha, con hãy nghe,
lời dạy của mẹ, con đừng gạt bỏ.
Vì những lời ấy sẽ là vòng hoa xinh con đội lên đầu,
là vòng kiềng con đeo vào cổ.
Này con, nếu các bạn xấu có rủ rê con,
con chớ bao giờ ưng thuận.
(…)
con cũng đừng đi một đường với chúng,
cố giữ chân con xa khỏi lối chúng đi.
Chúng nhanh chân chạy theo điều dữ,
lại vội vàng đổ máu người ta.
Thật hoàn toàn vô ích
…
Chúng có ngờ đâu
chính chúng đang nằm chờ bị người ta sát hại,
đang rình gây tai hại cho chính mình.
Ai manh tâm trục lợi, số phận là thế đó.
Lời Chúa trong đoạn sách Châm ngôn này (1,8–19), vang lên như lời cảnh tỉnh khẩn thiết của cha mẹ dành cho con cái, và rộng hơn là tiếng nói của Thiên Chúa dành cho mỗi người trẻ đang bước đi giữa đời. Đây là lời khôn ngoan, là kinh nghiệm sống được chắt lọc qua nhiều thế hệ, nhằm giúp con người nhận diện sự dữ và can đảm tránh xa. Chúng ta cùng nguyện xin Chúa cho chúng ta có được sự khôn ngoan ấy.
Này con, giáo huấn của cha, con hãy nghe,
lời dạy của mẹ, con đừng gạt bỏ.
Sách Châm ngôn khởi đi từ tình yêu trong gia đình, từ những lời ngọt ngào của cha mẹ. Đó là biểu tượng của truyền thống đức tin, của lương tâm và của Thiên Chúa.
Những lời dạy của cha mẹ mà sách Châm ngôn nói tới:
những lời ấy sẽ là vòng hoa xinh con đội lên đầu,
là vòng kiềng con đeo vào cổ…
Nó diễn tả vẻ đẹp nội tâm của người biết lắng nghe lời khôn ngoan. Đức hạnh không làm con người cằn cỗi, trái lại, nó làm cho đời sống trở nên cao quý, đáng kính và bền vững. Người trẻ thường bị hấp dẫn bởi những gì lấp lánh bên ngoài, nhưng sách Châm ngôn nhắc rằng: vẻ đẹp thật nằm ở một tâm hồn biết chọn điều thiện.
Này con, nếu các bạn xấu có rủ rê con,
con chớ bao giờ ưng thuận.
Quả thật, sự dữ hiếm khi xuất hiện với gương mặt đáng sợ. Nó thường đến qua lời rủ rê, qua sự lôi kéo. Kẻ xấu không bắt đầu bằng bạo lực, nhưng bằng lời hứa hẹn lợi lộc, bằng tình bạn giả tạo, hay cảm giác được thuộc về một nhóm nào đó. Khôn ngoan không chỉ là biết điều đúng, mà còn là dám từ chối điều sai, dù phải trả giá bằng bất cứ điều gì.
Lời dạy của sách Châm ngôn không dừng lại ở việc từ chối trong tư tưởng, nhưng nhấn mạnh đến hành động cụ thể:
Con đừng đi cùng đường với chúng[1]
cố giữ chân con xa khỏi lối chúng đi.
Khôn ngoan không chỉ là không làm điều xấu, mà là tránh xa con đường dẫn đến sự dữ. Người khôn ngoan không thử thách mình bằng cách đứng gần cám dỗ, không tự tin thái quá vào sức mạnh bản thân. Trái lại, họ biết giới hạn của mình và chủ động tránh xa hoàn cảnh nguy hiểm.
Trong cuộc sống hôm nay, “con đường của kẻ xấu” có thể là: những mối quan hệ độc hại; những môi trường dung túng cho dối trá, bạo lực, ích kỷ; những không gian (thực hay ảo) làm xói mòn lương tâm.
Luân lý Kitô giáo mời gọi phân định và chọn lựa. Tránh xa kẻ xấu không phải là khinh miệt họ, mà là bảo vệ chính mình và giữ cho tâm hồn không bị đầu độc.
Thật không hoàn toàn vô ích
khi chim nhìn thấy lưới người giăng.
Con chim khôn không lao vào chiếc lưới mà nó đã nhìn thấy. Vấn đề không phải là chiếc lưới có tồn tại hay không, nhưng là ta có nhận ra nó hay không. Lời Chúa giúp mở mắt con người, để nhận diện những cạm bẫy tưởng như vô hại nhưng dẫn đến mất tự do, mất phẩm giá, thậm chí mất cả tương lai.
Người trẻ hôm nay đối diện với rất nhiều “chiếc lưới” tinh vi: lưới của hưởng thụ vô độ, lưới của thành công bằng mọi giá,
lưới của dối trá được hợp thức hóa. Sách Châm ngôn không làm con người sợ hãi, nhưng giúp con người tỉnh thức. Khôn ngoan là biết dừng lại, biết lùi bước, biết chọn con đường hẹp nhưng dẫn đến sự sống.
Người khôn không đợi đến khi sa ngã mới hối hận, nhưng biết lắng nghe lời khuyên ngay từ đầu. Đó là con đường của sự sống, của bình an và của niềm vui bền vững.
Lạy Chúa là nguồn mạch mọi sự khôn ngoan, giữa một thế giới đầy dẫy những giá trị đảo lộn, con thấy mình thật nhỏ bé và dễ bị lung lạc. Xin ban cho con đôi mắt đức tin để nhận ra những cạm bẫy đang ẩn mình dưới những lời mời gọi ngọt ngào. Xin ban cho con sức mạnh của Thánh Thần để con dám nói “không” với những người bạn lôi kéo con vào con đường tội lỗi, và dám nói “có” với những giá trị Tin Mừng, dù con có phải chịu thiệt thòi hay đơn độc. Xin giữ chân con khỏi những nẻo đường tăm tối và dẫn con đi trên con đường ngay chính của Ngài. Lạy Chúa con tạ ơn Chúa đã gởi cho con lời giáo huấn trong sách Châm ngôn này. Amen.
[1] Chúng ám chỉ những người tội lỗi, người xấu.
Minh Thanh
Trích nguồn: vietnamese.rvasia
